سلطان محمد مطربي سمرقندي
49
تذكرة الشعراء ( فارسي )
مطربى در تذكرهء خود بسيارى از قصايد ، غزليات و رباعيات شاعران را كه به صورت مطيّر ، يا مشجّر سرودهاند و از صنايع مختلف شعرى استفاده كرده و هنرنمايى نمودهاند ، براى اينكه اين صنايع را به خوبى نشان دهد ، هريك از آنها را در مطيرات و مشجرات ، با حروف و اعلام رنگين مشخص ساخته ، اما در موقع استنساخ توسط آقاى جانفدا ، متأسفانه كوشش نكرده آنها را با حروف رنگين ، به همان شكل كه نسخهء اصل است ، بازنماياند ، تا آن صنايع به خوبى خود را بنماياند بهعنوان نمونه ، مطير و مشجرى كه استاد مطربى ، خواجه حسن نثارى ساخته و مطربى آنها را در تذكرهء شمارهء دويست ( شرححال نثارى ) آورده ، قابل ذكر است . يكى از اشتباهات جانفدا ، ايرادى است كه بر يكى از ابيات مطربى گرفته و نوشته است كه مطربى در ورق 87 ب ، نسخهء اصل تذكره ، اين بيت شعر را آورده كه : عالم تو را به ديدهء خود جا همى كنند * اى خاك تيره ساخته بالين كجا شدى و گفته است كه از لحاظ زبانى ، خبر و مبتدا باهم تطبيق نمىكنند و صحيح آن است كه گفته شود : « عالم تو را به ديدهء خود جا همى كند » به نظر مىرسد كه جانفدا ، عالم را به معناى جهان گرفته « 1 » ، در حالى كه عالم در اينجا بهمعناى عالميان يعنى انسانها هست و بنابراين با ( كنند ) سازگار است . اشتباهات املايى : يك سرى اشتباهات املايى در نسخهء استنساخ شده وجود دارد كه به دليل در اختيار نداشتن نسخهء اصل ، اطلاع نداريم كه اين اشتباهات از همان نسخهء اصل است و يا از نسخهء استنساخ شده توسط آقاى جانفدا كه به برخى از آنها اشاره مىشود : ص 2 مقدمهء مؤلف : عقدهكشاى كه عقدهگشاى درست است ( سطر 6 ) ؛ سنهء الشعراء كه السنة
--> ( 1 ) . تذكرة الشعرا ، مقدمهء جانفدا .